İCRA ve İFLAS HUKUKUNDA SATIŞ TALEBİ (PARAYA ÇEVİRME TALEBİ)

İCRA ve İFLAS HUKUKUNDA SATIŞ TALEBİ (PARAYA ÇEVİRME TALEBİ)

İcra ve İflas hukuku, borçlunun borcunu ifa etmemesi/edememesi dolayısıyla alacaklı ya da alacaklıların  devlet organlarına başvurabilecekleri süreci ifade eder. Alacaklı bu kapsamda, borçlunun paraya çevrilebilen mallarına haciz koydurabilir ve sonrasında malların satılarak paraya çevrilmesini talep edebilir. İstisnalar dışında alacaklı bu süreçte alacağını ancak nakit olarak temin edebilir. Bu doğrultuda uygulamadaki deyimiyle satış ancak hukuken ifade ettiğimiz paraya çevirme aşaması büyük önem arz etmektedir. Alacaklı ancak haciz konulan malın satışını isteyebilir. Biz bu yazımızda taşınmaz malların paraya çevrilme talebi konusunu ele alacağız.

Taşınmazların Paraya Çevrilmesi

 

Taşınmazların paraya çevrilmesi konusu İcra ve İflas Kanunu m.123 ve 133 arasında düzenlenmiştir. Kural olarak takip hukukunda icra organı taleple harekete geçtiğinden takibin kesinleşmesi ve nihayetinde gerçekleşen hacizde olduğu gibi paraya çevirme aşamasında da talep gerekli olup, icra organı ancak bu talep doğrultusunda harekete geçecektir.İcra Müdürlüğü resen harekete geçmez. (m.106)( İstisna: bknz .Tamamlama Haczi) Her ne kadar alacaklının paraya çevirme için öngörülen bir yıllık süresi olsa da alacaklı piyasa yoğunluğuna göre kendi menfaatine uygun olacak şekilde bu süreyi değerlendirip, talepte bulunmalıdır. Talebi borçlunun da gerçekleştirebileceğine yönelik doktrinde bazı görüşler de vardır. Söz konusu talebi alan İcra Müdürlüğü satışın gerçekleşmesi adına , açık artırma usulü için gerekli hazırlıkları yapmakla mükelleftir. İflas yoluyla takip haricinde  taşınmazlar için pazarlık yoluyla paraya çevirme yolu ise mümkün değildir.

Haciz yoluyla paraya çevirmede yetkili organ, daha önce takibin kesinleştiği icra müdürlüğüdür. Hacizli taşınmaz, takibin yapıldığı icra müdürlüğü dışında farklı bir icra müdürlüğünün yetkisine girmiş olsa dahi paraya çevirmede yetkili organ yine takibin gerçekleştiği icra müdürlüğü olacaktır. Yetkisiz icra müdürlüğünde yapılmış bir paraya çevirme işlemi varsa bu ihalenin feshini gerektirecektir.

Yukarıda ifade ettiğimiz üzere kast ettiğimiz haciz kesin hacizdir.(İİK m.78/1 ,106-107)Bu bağlamda ihtiyati ve geçici haciz durumlarında paraya çevirme istenemez.( İİK m.108) Bahsedilen durumlarda ancak alacaklı kesin hacze dönüştürerek malların paraya çevrilmesini isteyebilir.

Paraya Çevirme Talebi Nasıl Yapılır?

Paraya çevirme için özel bir şekil şartı mevzuatta öngörülmemiştir. Yazılı  olarak ve zapta geçirilmek suretiyle sözlü olarak da yapılabilmektedir. Bu kapsamda icra dairesinde tutanak tutulmalı ve görevlilerin imzalarının yer alması gerekmektedir aksi halde paraya çevirme geçersiz olur. Talep açık ve net olmalı bunun yanı sıra talep bir şarta bağlı olmaksızın gerçekleşmelidir. Talebin bir anlam ifade etmesi için satış giderlerinin , icra dairesine on beş günlük süresi içinde yatırılması gerekmektedir.(İİK m.59/1).Eğer bu süre içerisinde söz konusu gider yatırılmazsa haciz kalkar.(İİK m.110) Ayrıca icra müdürü bu satış giderinin yetmeyeceğini anlarsa ek gider de koyabilir.

Paraya Çevirme Süresi Ne Kadardır?

Süre, taşınmazın haczinden itibaren 1(bir) yıldır. Bu süre için doktrinde haczin uygulanmasının  gerçekleşmesi zorunluluğu olduğu ifade edilse de , yeni alınan Yargıtay kararında bu süreyi İİK m.106’da geçen taşınmazın gerçekleştiği haciz kararının alındığı tarih olarak yorumlamak gerekmektedir. Yani tapuya tescili zorunlu kılan bir uygulama öngörülmemiştir. Hacze iştirak durumu mevzu bahisse bu süre tartışmalı olsa da iştirak tarihinden itibaren başlamalıdır. Ayrıca bu süre emredici olup alacaklı ve borçlu arasında anlaşma olsa dahi bu icra müdürünü bağlamayacaktır. Daha önce ihtiyati haciz ve geçici hacizde paraya çevirmenin mümkün olmadığını belirtmiştik. Bu durumlarda süreler işlemez.Sürenin işlemeyeceği bir diğer durumda üçüncü kişinin istihkak iddiası olacaktır.Bu durumda ancak icra mahkemesinin kesin kararıyla birlikte süreler kaldığı yerden işler. Ek olarak borcun taksitle ödenmesine yönelik bir sözleşme hacizden sonra yapılsa dahi bu halde paraya çevirme  söz konusu olmaz ve dolayısıyla süre işlemez.Son olarak da İİK m.330 sayılan olağanüstü hallerin varlığı halinde paraya Cumhurbaşkanı Kararnamesiyle paraya çevirme söz konusu olmayacaktır.

Süresinde İçinde Paraya Çevrilmezse Ne Olur?

Eğer alacaklı süresi içinde talepte bulunmazsa taşınmaz mal üzerindeki haciz kalkar,takibin kesinleşmesi aşamasına geri dönülür.Dolasıyla başlangıçta yapılan takip işlemlerinin tekrarlanmasına gerek yoktur.

Paraya Çevirme Talebinin Geri Alınması Hususu

Taşınmazı süresi içinde usulüne uygun olarak paraya çevrilmesini talep eden alacaklı bir defalığına mahsus olmak üzere talebini geri alabilir. (İİK m.110/1) Bu doğrultuda icra müdürlüğü artırma için hazırlık işlemlerine başladığından geri almanın yeterli bir gerekçeye dayalı olması gerekmektedir.

Paraya Çevirme Talebinin Sonucu

Usulüne uygun ve süresi içinde icra organına yapılmış bir paraya çevirme talebi icra müdürlüğünü harekete geçirme yükümlülüğü altına sokar. Buna göre paraya çevirme hazırlıklarına başlamalı ve talepten itibaren en geç üç ay içinde paraya çevirme işlemini gerçekleştirmelidir.(İİK m.123) Bu süre hak düşürücü bir süre değildir. İcra organının bu süreye uymaması veya sonradan uyması halinde bu paraya çevirme işlemini geçersiz kılmaz veya ihalenin feshini gerektirmez. Bu süreye riayet edilmemesi dolayısıyla hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz yere sürüncemede bırakılmasına dayanarak İİK m.16/2’ye dayanarak süresiz şikayet yoluna gidilebilir.

 Bir sonraki yazımızda artırma, mükellefiyetler listesi ve kıymet takdiri konularını ele alacağız.

 

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir